Słownik pojęć AI

Świat sztucznej inteligencji pełen jest anglojęzycznego żargonu. Zebraliśmy najważniejsze pojęcia i wyjaśniliśmy je prostym językiem — bez technicznego bełkotu.

Prompt

Polecenie, które wpisujesz do narzędzia AI. Może to być pytanie, prośba o napisanie tekstu czy opis obrazu do wygenerowania. Im dokładniejszy prompt, tym lepsza odpowiedź.

Token

Najmniejsza jednostka tekstu, którą przetwarza model — zwykle fragment słowa (ok. 4 znaki / 0,75 słowa po polsku). Dostawcy API rozliczają się właśnie za tokeny. Policzysz je w kalkulatorze kosztów API.

LLM (duży model językowy)

Ang. Large Language Model. Rodzaj sztucznej inteligencji wytrenowany na ogromnych ilościach tekstu, który potrafi rozumieć i generować język. To „silnik" napędzający ChatGPT, Claude czy Gemini.

Halucynacja

Sytuacja, w której model AI podaje nieprawdziwe informacje, brzmiąc przy tym całkowicie pewnie. Dlatego ważne fakty zawsze warto weryfikować w niezależnym źródle.

Generatywna AI

Sztuczna inteligencja, która tworzy nowe treści — tekst, obrazy, muzykę czy wideo — a nie tylko analizuje istniejące dane. ChatGPT i Midjourney to przykłady generatywnej AI.

Prompt engineering

Sztuka formułowania skutecznych poleceń dla AI. Obejmuje podawanie kontekstu, przykładów i jasnych oczekiwań, by uzyskać najlepszy możliwy wynik.

API

Ang. Application Programming Interface. Sposób, w jaki programy komunikują się ze sobą. Dzięki API AI możesz wbudować model np. ChatGPT we własną aplikację i płacić za faktyczne zużycie.

Okno kontekstowe

Maksymalna ilość tekstu (w tokenach), którą model może „widzieć" naraz — łącznie Twoje polecenie i odpowiedź. Większe okno = możliwość pracy z dłuższymi dokumentami.

RAG

Ang. Retrieval-Augmented Generation. Technika, w której model przed odpowiedzią sięga do zewnętrznej bazy wiedzy (np. dokumentów firmy), by odpowiadać na podstawie konkretnych, aktualnych danych.

Fine-tuning

Douczanie gotowego modelu na własnych, specjalistycznych danych, by lepiej radził sobie z konkretnym zadaniem lub stylem.

Multimodalność

Zdolność modelu do pracy z różnymi typami danych naraz — tekstem, obrazami, dźwiękiem. Multimodalny model potrafi np. opisać wgrane zdjęcie.

Agent AI

System AI, który nie tylko odpowiada, ale samodzielnie wykonuje wieloetapowe zadania — planuje, korzysta z narzędzi i podejmuje kolejne kroki, by osiągnąć cel.

Deepfake

Fałszywe, ale realistyczne nagranie lub zdjęcie stworzone przez AI — najczęściej wizerunku lub głosu istniejącej osoby. Bywa wykorzystywane do dezinformacji.

Model open-source

Model AI z publicznie dostępnym kodem i wagami, który można pobrać i uruchomić samodzielnie — w przeciwieństwie do modeli zamkniętych, dostępnych tylko przez usługę dostawcy.

Uczenie maszynowe

Ang. Machine Learning. Dziedzina, w której programy uczą się na podstawie danych i poprawiają swoje działanie, zamiast być ręcznie programowane krok po kroku. To fundament współczesnej AI.